HDP'NİN BARAJI AŞAMAMASI DURUMUNDA 24 HAZİRAN GENEL SEÇİM SONUCU:
Adalet ve Kalkınma Partisi: 343
Cumhuriyet Halk Partisi: 156
Milliyetçi Hareket Partisi: 51
İyi Parti: 48
Saadet Partisi: 1
Bağımsız: 1
24 Haziran genel seçimlerine giderken gündemi en çok meşgul eden konu Halkların Demokratik Partisi'nin yüzde 10 seçim barajını aşıp aşamayacağıydı. HDP'nin barajı aşamaması durumunda AKP'nin milletvekili sayısını muazzam bir şekilde artıracağı ve parlamentoda çoğunluğu açık ara ele geçireceği söyleniyordu. Sırf bu nedenle aslında HDP seçmeni olmayan pek çok iktidar muhalifinin meclis seçimlerinde oyunu HDP'ye vereceği söylenegeldi. Neticede HDP % 11,7 gibi bir oy oranıyla seçim barajını aştı ve parlamentoda 67 sandalyeye sahip oldu.
Bu yazıda eğer HDP seçim barajını aşamasaydı nasıl bir tabloyla karşı karşıya kalacaktık sorusuna cevap arayacağım. Muhakkak ki "HDP'nin baraj altı kalması demek en az % 1,8 oyunun diğer partilere dağılması demek, o oyların hangi partilerin oyunu artıracağını bilemeden % 100 sağlıklı bir hesaplama yapılamaz." Ancak bu oy geçişlerinin hangi partileri ne oranda dağılacağını ölçme olanağımız bulunmadığı için partilerin mevcut oyları üzerinden bu hesaplama yapılmıştır. Dilerseniz o % 1,8 oyun çeşitli bağımsız adaylara ya da milletvekili dağılımında hiç hesaba katmadığımız Hür Dava Partisi'ne, Vatan Partisi'ne ya da seçimlere katılma hakkı olduğunuz varsaydığımız X partiye gitmiş olduğunu düşünebiliriz.
HDP'nin parlamento koltuk dağılımında hesaba katılmadığı durumda iller bazında şöyle bir tabloyla karşılaşacaktık:
ADANA: AKP 5, CHP 4, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. HDP barajı geçemeseydi AKP 6, CHP 5 milletvekili çıkaracaktı.
ADIYAMAN: AKP 4, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AFYON: AKP 3, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
AĞRI: HDP 3, AKP 1. HDP'nin 3 sandalyesi de AKP'ye geçiyor.
AKSARAY: AKP 3, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
AMASYA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 1: CHP 5, AKP 4, İYİ 2, MHP 1, HDP 1. HDP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ANKARA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 2, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 3: AKP 5, CHP 3, MHP 2, İYİ 2. Tablo değişmiyor.
ANTALYA: AKP 6, CHP 5, İYİ 3, MHP 1, HDP 1. MHP'nin vekil sayısı 2'ye çıkıyor.
ARDAHAN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ARTVİN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AYDIN: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
BALIKESİR: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
BARTIN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BATMAN: HDP 4, AKP 1. HDP barajı geçemeseydi AKP 4, SP 1 olacaktı.
BAYBURT: AKP 1. Tablo değişmiyor.
BİLECİK: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BİNGÖL: AKP 2, HDP 1. AKP 3 vekil çıkarıyor.
BİTLİS: AKP 2, HDP 1. AKP 3 vekil çıkarıyor.
BOLU: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURDUR: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 1: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ÇANAKKALE: AKP 2, CHP 2. Tablo değişmiyor.
ÇANKIRI: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ÇORUM: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
DENİZLİ: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
DİYARBAKIR: HDP 9, AKP 3. HDP barajı geçemeseydi AKP 9, İYİ 1, CHP 1 vekil çıkarıyor; eski Hüdapar genel başkanı bağımsız aday Zekeriya Yapıcıoğlu da milletvekili seçiliyordu.
DÜZCE: AKP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
EDİRNE: CHP 2, AKP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ELAZIĞ: AKP 4, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ERZİNCAN: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ERZURUM: AKP 4, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ESKİŞEHİR: AKP 3, CHP 2, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
GAZİANTEP: AKP 8, CHP 2, MHP 2, HDP 1, İYİ 1. HDP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
GİRESUN: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
GÜMÜŞHANE: AKP 2. Tablo değişmiyor.
HAKKARİ: HDP 2, AKP 1. HDP'nin 2 sandalyesi AKP'ye geçiyor.
HATAY: AKP 5, CHP 4, MHP 1, HDP 1. HDP'nin sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
IĞDIR: HDP 1, MHP 1. HDP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ISPARTA: AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
İSTANBUL 1: AKP 15, CHP 10, HDP 4, İYİ 3, MHP 3. HDP'nin 4 sandalyesinden 2'si AKP'ye 2'si CHP'ye geçiyor.
İSTANBUL 2: AKP 13, CHP 8, HDP 3, MHP 2, İYİ 2. HDP'nin 3 sandalyesi AKP, CHP ve İYİ'ye geçiyor.
İSTANBUL 3: AKP 15, CHP 9, HDP 5, MHP 3, İYİ 3. HDP'nin 5 sandalyesinden 3'ü AKP'ye 2'si CHP'ye geçiyor.
İZMİR 1: CHP 7, AKP 4, HDP 1, İYİ 1, MHP 1. HDP'nin sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
İZMİR 2: CHP 7, AKP 4, İYİ 1, HDP 1, MHP 1. HDP'nin sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
KAHRAMANMARAŞ: AKP 6, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KARABÜK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KARAMAN: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KARS: AKP 2, HDP 1. HDP'nin sandalyesi CHP'ye geçiyor.
KASTAMONU: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KAYSERİ: AKP 6, MHP 2, CHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
KIRIKKALE: AKP 1, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KIRKLARELİ: CHP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
KIRŞEHİR: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KİLİS: AKP 2. Tablo değişmiyor.
KOCAELİ: AKP 7, CHP 3, MHP 1, İYİ 1, HDP 1. HDP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KONYA: AKP 10, MHP 2, CHP 2, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
KÜTAHYA: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
MALATYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MANİSA: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MARDİN: HDP 4, AKP 2. HDP'nin 4 sandalyesinin tamamı AKP'ye geçiyor.
MERSİN: AKP 4, CHP 3, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. HDP'nin 2 sandalyesinden biri AKP'ye biri CHP'ye geçiyor.
MUĞLA: CHP 4, AKP 2, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
MUŞ: HDP 3, AKP 1. HDP'nin 3 sandalyesinin tamamı AKP'ye geçiyor.
NEVŞEHİR: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
NİĞDE: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ORDU: AKP 3, CHP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
OSMANİYE: AKP 2, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
RİZE: AKP 3. Tablo değişmiyor.
SAKARYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
SAMSUN: AKP 5, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
SİİRT: HDP 2, AKP 1. HDP'nin 2 sandalyesi de AKP'ye geçiyor.
SİNOP: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
SİVAS: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ŞANLIURFA: AKP 8, HDP 4, MHP 1, CHP 1. HDP'nin 4 vekilliğinden 3'ü AKP'ye 1'i MHP'ye geçiyor.
ŞIRNAK: HDP 3, AKP 1. HDP'nin 3 sandalyesi de AKP'ye geçiyor.
TEKİRDAĞ: CHP 3, AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
TOKAT: AKP 3, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
TRABZON: AKP 4, CHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
TUNCELİ: HDP 1, CHP 1. HDP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
UŞAK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
VAN: HDP 5, AKP 3. HDP'nin 5 sandalyesinden 4'ü AKP'ye 1'i CHP'ye geçiyor.
YALOVA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
YOZGAT: AKP 2, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ZONGULDAK: AKP 3, CHP 2. Tablo değişmiyor.
SONUÇ
1. Bu yazıdan önce 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçimlerine ilişkin 3 ayrı senaryoyu incelemiştim: İttifak sisteminin olmadığı tablo, ittifaksız sistemde seçim barajının da olmadığı tablo ve CHP'nin Millet İttifakı'na dahil olmadığı tablo. Bu senaryoların hiçbiri Adalet ve Kalkınma Partisi'ne HDP'nin barajı aşamadığı tablo kadar kazanç getirmemişti. Güneydoğu'daki pek çok ilde HDP ile çekişen Adalet ve Kalkınma Partisi, HDP barajı aşamasaydı mevcut sistemde sahip olduğu 67 milletvekilliğinden tam 48'ini kazanacaktı ve Meclis'te açık ara çoğunluğu sağlayacaktı.
2. Mevcut tabloda 146 sandalyeye sahip olan Cumhuriyet Halk Partisi, HDP'nin barajı aşamaması durumunda 10 fazla sandalye çıkaracaktı. Bu sandalyelerin Diyarbakır, Kars ve Van dışında tamamı HDP'nin batıdaki büyük şehirlerden çıkaracağı vekillikler olacaktı.
3. HDP'nin barajı aşamaması Milliyetçi Hareket Partisi'ne 2 fazla vekillik olarak yansıyacaktı. MHP; Antalya ve Şanlıurfa'da birer milletvekili fazla çıkarmış olacaktı.
4. İyi Parti de HDP'nin barajı aşamaması durumunda 5 sandalyeye daha fazla sahip olacaktı. Bu vekilliklerden yalnızca Diyarbakır İyi Parti'nin Doğu ve Güneydoğu'da HDP'den aldığı yer olacak; diğer vekillikler Hatay, İstanbul ve İzmir'den gelecekti.
5. HDP'nin denklem dışı kalması parlamentoya bir partiyi daha sokmuş olacaktı. Dahil olduğu Millet İttifakı içerisinde yalnızca Batman'da lider parti konumunda olan Saadet Partisi, parlamentoya Batman'dan sokmuş olduğu bir vekille girebilecekti.
6. Meclis'in bir de bağımsız milletvekili olacaktı. HDP'nin baraj dışı kalmasıyla Hür Dava Partisi eski genel başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu Diyarbakır'da bağımsız olarak aldığı % 4,14 oyla parlamentoya girebilecekti.
7 Temmuz 2018 Cumartesi
2 Temmuz 2018 Pazartesi
24 Haziran 2018 Genel Seçimleri - 3 : CHP Millet İttifakı'nda Olmasaydı?
CHP'NİN MİLLET İTTİFAKI'NA DAHİL OLMAMASI DURUMUNDA 24 HAZİRAN GENEL SEÇİM SONUCU:
Adalet ve Kalkınma Partisi: 313
Cumhuriyet Halk Partisi: 118
Halkların Demokratik Partisi: 70
Milliyetçi Hareket Partisi: 56
İyi Parti: 43
24 Haziran seçimlerine dair yazdığım iki yazıda da seçimlerin ittifaksız yapılması halinde sonuç ne olurdu üzerinde durmuştum.
Bu yazıda ise ittifak sisteminin yine var olduğunu, AKP ile MHP'nin yine Cumhur İttifakı'nı kurduğunu, ancak muhalefetin Millet İttifakı'nda yekpare bir blok olmak yerine CHP'nin seçime ayrı girdiğini, Millet İttifakı'nın İyi Parti, Saadet Partisi ve Demokrat Parti'den ibaret kaldığını düşünelim. Çünkü CHP - İYİP - SP - DP biraraya gelip Millet İttifakı'nı kurmadan önce İyi Parti ve Saadet PArtisi seçimlere birlikte gireceğini ilan etmiş, CHP bu oluşuma sonradan dahil olmuştu. Bu birliktelik meydana gelmeseydi ne olurdu sorusu bu nedenle anlamlı.
ADANA: Mevcut sonuçlara göre AKP 5, CHP 4, HDP 2, İYİ 2, MHP 2 milletvekili çıkardı, CHP'nin Millet İttifakı dışında kalması sonucu değiştirmiyor.
ADIYAMAN: AKP 4, CHP 1. CHP'nin ittifak oyları sayesinde kazandığı 1 vekil HDP'ye geçiyor.
AFYON: AKP 3, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 çıkardı. Tablo değişmiyor.
AĞRI: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
AKSARAY: AKP 3, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
AMASYA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 1: CHP 5, AKP 4, İYİ 2, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 2, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 3: AKP 5, CHP 3, MHP 2, İYİ 2. Tablo değişmiyor.
ANTALYA: AKP 6, CHP 5, İYİ 3, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
ARDAHAN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ARTVİN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AYDIN: Bu ilde CHP birinci parti çıktığı halde ittifak uygulaması yüzünden AKP 4, CHP 3, İYİ 1 vekil çıkardı. Tablo değişmiyor.
BALIKESİR: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
BARTIN: AKP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
BATMAN: HDP 4, AKP 1. Tablo değişmiyor.
BAYBURT: AKP 1. Tablo değişmiyor.
BİLECİK: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BİNGÖL: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BİTLİS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BOLU: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
BURDUR: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi İyi Parti'ye geçiyor.
BURSA 1: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ÇANAKKALE: AKP 2, CHP 2. CHP'nin bir sandalyesi iyi Parti'ye geçiyor.
ÇANKIRI: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ÇORUM: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
DENİZLİ: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi MHP'ye geçiyor.
DİYARBAKIR: HDP 9, AKP 3. Tablo değişmiyor.
DÜZCE: AKP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
EDİRNE: CHP 2, AKP 1, İYİ 1. İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ELAZIĞ: AKP 4, CHP 1. CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçiyor.
ERZİNCAN: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ERZURUM: AKP 4, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ESKİŞEHİR: AKP 3, CHP 2, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
GAZİANTEP: AKP 8, CHP 2, MHP 2, HDP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
GİRESUN: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
GÜMÜŞHANE: AKP 2. Tablo değişmiyor.
HAKKARİ: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
HATAY: AKP 5, CHP 4, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
IĞDIR: HDP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
ISPARTA: AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
İSTANBUL 1: AKP 15, CHP 10, HDP 4, İYİ 3, MHP 3. CHP'nin bir sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
İSTANBUL 2: AKP 13, CHP 8, HDP 3, MHP 2, İYİ 2. CHP'nin bir sandalyesi HDP'ye geçiyor.
İSTANBUL 3: AKP 15, CHP 9, HDP 5, MHP 3, İYİ 3. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
İZMİR 1: CHP 7, AKP 4, HDP 1, İYİ 1, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi HDP'ye geçiyor.
İZMİR 2: CHP 7, AKP 4, İYİ 1, HDP 1, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
KAHRAMANMARAŞ: AKP 6, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
KARABÜK: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KARAMAN: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KARS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KASTAMONU: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçiyor.
KAYSERİ: AKP 6, MHP 2, CHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
KIRIKKALE: AKP 1, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KIRKLARELİ: CHP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
KIRŞEHİR: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KİLİS: AKP 2. Tablo değişmiyor.
KOCAELİ: AKP 7, CHP 3, MHP 1, İYİ 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KONYA: AKP 10, MHP 2, CHP 2, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KÜTAHYA: AKP 3, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
MALATYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MANİSA: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MARDİN: HDP 4, AKP 2. Tablo değişmiyor.
MERSİN: AKP 4, CHP 3, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. Tablo değişmiyor.
MUĞLA: CHP 4, AKP 2, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
MUŞ: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
NEVŞEHİR: AKP 2, CHP 1. CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
NİĞDE: AKP 2, CHP 1. CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
ORDU: AKP 3, CHP 2, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
OSMANİYE: AKP 2, MHP 1, CHP 1. CHP'nin çıkardığı sandalye MHP'ye geçecekti.
RİZE: AKP 3. Tablo değişmiyor.
SAKARYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SAMSUN: AKP 5, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SİİRT: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
SİNOP: AKP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SİVAS: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ŞANLIURFA: AKP 8, HDP 4, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ŞIRNAK: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
TEKİRDAĞ: CHP 3, AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
TOKAT: AKP 3, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
TRABZON: AKP 4, CHP 1, İYİ 1. İyi Parti yerine MHP vekil çıkaracaktı.
TUNCELİ: HDP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
UŞAK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
VAN: HDP 5, AKP 3. Tablo değişmiyor.
YALOVA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
YOZGAT: AKP 2, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ZONGULDAK: AKP 3, CHP 2. Tablo değişmiyor.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde Cumhuriyet Halk Partisi, Millet İttifakı'na dahil olmayıp seçimlere tek başına girseydi bugün çıkarabildiği tam 28 milletvekilini çıkaramayacaktı ve durumdan en fazla zarar gören parti olacaktı.
2. İncelemenin en ilginç sonucu Cumhuriyet Halk Partisi'nin ittifaka dahil olmamasının İyi Parti'ye - ve Saadet Partisi'ne - olumlu ya da olumsuz hiçbir etkisinin olmaması. Şöyle ki; CHP seçimlere tek başına girseydi 5 bölgede (Burdur, Çanakkale, İstanbul - 1, İzmir - 2, Kahramanmaraş) sandalyeleri İyi Parti'ye geçecekti. Ancak İyi Parti de CHP oyları sayesinde vekil çıkardığı Aksaray, Edirne, Erzurum, Trabzon ve Sakarya'da vekil çıkaramayacaktı. Sonuç olarak İyi Parti yine aynı sayıda vekil çıkaracaktı.
3. Cumhuriyet Halk Partisi'nin Millet İttifakı'na dahil olmamasının en büyük faydasını Adalet ve Kalkınma Partisi görecekti. CHP'nin kaybedeceği 28 koltuğun 18'ini Adalet ve Kalkınma Partisi kazanacaktı ve bu sayıyla Meclis'te çoğunluğu elde edecekti.
4. Halkların Demokratik Partisi seçimlere ittifak yapmadan girdiği için sistemden en çok zarar gören parti oldu. Cumhuriyet Halk Partisi'nin ittifak denkleminden çıkıp tek başına sisteme dahil olması HDP'ye 3 fazla vekillik (Adıyaman, İstanbul - 2, İzmir - 1) kazandıracaktı.
5. Milliyetçi Hareket Partisi'nin bu seçimde kendi oyuyla vekil çıkaramayıp da ittifak sayesinde vekil çıkardığı seçim bölgesi 0'dır. Eğer CHP seçimlere ittifaksız girseydi Milliyetçi Hareket Partisi de ittifak sisteminin faydasını görecek, 7 fazla sandalye elde edecekti.
Adalet ve Kalkınma Partisi: 313
Cumhuriyet Halk Partisi: 118
Halkların Demokratik Partisi: 70
Milliyetçi Hareket Partisi: 56
İyi Parti: 43
24 Haziran seçimlerine dair yazdığım iki yazıda da seçimlerin ittifaksız yapılması halinde sonuç ne olurdu üzerinde durmuştum.
24 Haziran 2018 Genel Seçimleri - 1 : İttifaklar Olmasaydı? ( http://secimsistemleri.blogspot.com/2018/06/24-haziran-2018-genel-secimleri-1.html )
24 Haziran 2018 Genel Seçimleri - 2 : İttifaksız Sistemde Yüzde 10 Barajı Kaldırılsaydı? ( http://secimsistemleri.blogspot.com/2018/06/24-haziran-2018-genel-secimleri-2.html )
Bu yazıda ise ittifak sisteminin yine var olduğunu, AKP ile MHP'nin yine Cumhur İttifakı'nı kurduğunu, ancak muhalefetin Millet İttifakı'nda yekpare bir blok olmak yerine CHP'nin seçime ayrı girdiğini, Millet İttifakı'nın İyi Parti, Saadet Partisi ve Demokrat Parti'den ibaret kaldığını düşünelim. Çünkü CHP - İYİP - SP - DP biraraya gelip Millet İttifakı'nı kurmadan önce İyi Parti ve Saadet PArtisi seçimlere birlikte gireceğini ilan etmiş, CHP bu oluşuma sonradan dahil olmuştu. Bu birliktelik meydana gelmeseydi ne olurdu sorusu bu nedenle anlamlı.
ADANA: Mevcut sonuçlara göre AKP 5, CHP 4, HDP 2, İYİ 2, MHP 2 milletvekili çıkardı, CHP'nin Millet İttifakı dışında kalması sonucu değiştirmiyor.
ADIYAMAN: AKP 4, CHP 1. CHP'nin ittifak oyları sayesinde kazandığı 1 vekil HDP'ye geçiyor.
AFYON: AKP 3, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 çıkardı. Tablo değişmiyor.
AĞRI: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
AKSARAY: AKP 3, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
AMASYA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 1: CHP 5, AKP 4, İYİ 2, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 2, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 3: AKP 5, CHP 3, MHP 2, İYİ 2. Tablo değişmiyor.
ANTALYA: AKP 6, CHP 5, İYİ 3, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
ARDAHAN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ARTVİN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AYDIN: Bu ilde CHP birinci parti çıktığı halde ittifak uygulaması yüzünden AKP 4, CHP 3, İYİ 1 vekil çıkardı. Tablo değişmiyor.
BALIKESİR: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
BARTIN: AKP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
BATMAN: HDP 4, AKP 1. Tablo değişmiyor.
BAYBURT: AKP 1. Tablo değişmiyor.
BİLECİK: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BİNGÖL: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BİTLİS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BOLU: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
BURDUR: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi İyi Parti'ye geçiyor.
BURSA 1: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
ÇANAKKALE: AKP 2, CHP 2. CHP'nin bir sandalyesi iyi Parti'ye geçiyor.
ÇANKIRI: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ÇORUM: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
DENİZLİ: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi MHP'ye geçiyor.
DİYARBAKIR: HDP 9, AKP 3. Tablo değişmiyor.
DÜZCE: AKP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
EDİRNE: CHP 2, AKP 1, İYİ 1. İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ELAZIĞ: AKP 4, CHP 1. CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçiyor.
ERZİNCAN: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ERZURUM: AKP 4, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ESKİŞEHİR: AKP 3, CHP 2, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
GAZİANTEP: AKP 8, CHP 2, MHP 2, HDP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
GİRESUN: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
GÜMÜŞHANE: AKP 2. Tablo değişmiyor.
HAKKARİ: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
HATAY: AKP 5, CHP 4, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
IĞDIR: HDP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
ISPARTA: AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
İSTANBUL 1: AKP 15, CHP 10, HDP 4, İYİ 3, MHP 3. CHP'nin bir sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
İSTANBUL 2: AKP 13, CHP 8, HDP 3, MHP 2, İYİ 2. CHP'nin bir sandalyesi HDP'ye geçiyor.
İSTANBUL 3: AKP 15, CHP 9, HDP 5, MHP 3, İYİ 3. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
İZMİR 1: CHP 7, AKP 4, HDP 1, İYİ 1, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi HDP'ye geçiyor.
İZMİR 2: CHP 7, AKP 4, İYİ 1, HDP 1, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
KAHRAMANMARAŞ: AKP 6, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi İYİ'ye geçiyor.
KARABÜK: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KARAMAN: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KARS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KASTAMONU: AKP 2, CHP 1. CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçiyor.
KAYSERİ: AKP 6, MHP 2, CHP 1, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
KIRIKKALE: AKP 1, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KIRKLARELİ: CHP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
KIRŞEHİR: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KİLİS: AKP 2. Tablo değişmiyor.
KOCAELİ: AKP 7, CHP 3, MHP 1, İYİ 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KONYA: AKP 10, MHP 2, CHP 2, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
KÜTAHYA: AKP 3, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
MALATYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MANİSA: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MARDİN: HDP 4, AKP 2. Tablo değişmiyor.
MERSİN: AKP 4, CHP 3, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. Tablo değişmiyor.
MUĞLA: CHP 4, AKP 2, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
MUŞ: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
NEVŞEHİR: AKP 2, CHP 1. CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
NİĞDE: AKP 2, CHP 1. CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
ORDU: AKP 3, CHP 2, MHP 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
OSMANİYE: AKP 2, MHP 1, CHP 1. CHP'nin çıkardığı sandalye MHP'ye geçecekti.
RİZE: AKP 3. Tablo değişmiyor.
SAKARYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SAMSUN: AKP 5, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. CHP'nin bir sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SİİRT: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
SİNOP: AKP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
SİVAS: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ŞANLIURFA: AKP 8, HDP 4, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ŞIRNAK: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
TEKİRDAĞ: CHP 3, AKP 3, İYİ 1. Tablo değişmiyor.
TOKAT: AKP 3, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
TRABZON: AKP 4, CHP 1, İYİ 1. İyi Parti yerine MHP vekil çıkaracaktı.
TUNCELİ: HDP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
UŞAK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
VAN: HDP 5, AKP 3. Tablo değişmiyor.
YALOVA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
YOZGAT: AKP 2, MHP 1, CHP 1. CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçiyor.
ZONGULDAK: AKP 3, CHP 2. Tablo değişmiyor.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde Cumhuriyet Halk Partisi, Millet İttifakı'na dahil olmayıp seçimlere tek başına girseydi bugün çıkarabildiği tam 28 milletvekilini çıkaramayacaktı ve durumdan en fazla zarar gören parti olacaktı.
2. İncelemenin en ilginç sonucu Cumhuriyet Halk Partisi'nin ittifaka dahil olmamasının İyi Parti'ye - ve Saadet Partisi'ne - olumlu ya da olumsuz hiçbir etkisinin olmaması. Şöyle ki; CHP seçimlere tek başına girseydi 5 bölgede (Burdur, Çanakkale, İstanbul - 1, İzmir - 2, Kahramanmaraş) sandalyeleri İyi Parti'ye geçecekti. Ancak İyi Parti de CHP oyları sayesinde vekil çıkardığı Aksaray, Edirne, Erzurum, Trabzon ve Sakarya'da vekil çıkaramayacaktı. Sonuç olarak İyi Parti yine aynı sayıda vekil çıkaracaktı.
3. Cumhuriyet Halk Partisi'nin Millet İttifakı'na dahil olmamasının en büyük faydasını Adalet ve Kalkınma Partisi görecekti. CHP'nin kaybedeceği 28 koltuğun 18'ini Adalet ve Kalkınma Partisi kazanacaktı ve bu sayıyla Meclis'te çoğunluğu elde edecekti.
4. Halkların Demokratik Partisi seçimlere ittifak yapmadan girdiği için sistemden en çok zarar gören parti oldu. Cumhuriyet Halk Partisi'nin ittifak denkleminden çıkıp tek başına sisteme dahil olması HDP'ye 3 fazla vekillik (Adıyaman, İstanbul - 2, İzmir - 1) kazandıracaktı.
5. Milliyetçi Hareket Partisi'nin bu seçimde kendi oyuyla vekil çıkaramayıp da ittifak sayesinde vekil çıkardığı seçim bölgesi 0'dır. Eğer CHP seçimlere ittifaksız girseydi Milliyetçi Hareket Partisi de ittifak sisteminin faydasını görecek, 7 fazla sandalye elde edecekti.
29 Haziran 2018 Cuma
24 Haziran 2018 Genel Seçimleri - 2 : İttifaksız Sistemde Yüzde 10 Barajı Kaldırılsaydı?
İTTİFAKSIZ SİSTEME GÖRE % 10 BARAJSIZ 24 HAZİRAN GENEL SEÇİM SONUCU:
Adalet ve Kalkın Partisi: 302
Cumhuriyet Halk Partisi: 136
Halkların Demokratik Partisi: 71
Milliyetçi Hareket Partisi: 53
İyi Parti: 38
Bir önceki yazıda 24 Haziran 2018 milletvekili seçiminde uygulanan ittifak sistemi uygulanmasaydı ortaya nasıl bir Meclis tablosu çıkardı sorusunun cevabını aramıştım: http://secimsistemleri.blogspot.com/2018/06/24-haziran-2018-genel-secimleri-1.html
Buna göre oyları % 9,89'da kalan İyi Parti yüzde 10 barajının altında kalacaktı ve kazandığı 43 milletvekilliği diğer partilere dağılacaktı. Bu yazıda da yüzde 10 barajı olmasaydı veya başka bir deyişle İyi Parti'nin oyunu % 10 kabul ederek yine ittifak sisteminin olmadığı bir hesaplamada tablo nasıl olacaktı, ona bakacağım.
Öncelikle İyi Parti'nin milletvekili kazandığı seçim bölgelerine bakalım:
3 milletvekili kazandığı bölgeler: Antalya, İstanbul 1. Bölge, İstanbul 3. Bölge
2 milletvekili kazandığı bölgeler: Adana, Ankara 1. Bölge, Ankara 3. Bölge, İstanbul 2. Bölge, Mersin
1 milletvekili kazandığı bölgeler: Afyon, Aksaray, Ankara 2. Bölge, Aydın, Balıkesir, Bursa 1. Bölge, Bursa 2. Bölge, Denizli, Edirne, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Isparta, İzmir 1. Bölge, İzmir 2. Bölge, Kayseri, Kocaeli, Konya, Manisa, Muğla, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon.
İyi Parti, seçim barajı uygulanmasaydı ya da barajı tek başına geçebilecek oya sahip olsaydı, ittifak sistemi olmadan da 2 ve 3 milletvekili çıkardığı bölgelerin hepsinden yine aynı sayıda milletvekili çıkaracaktı.
Ancak İyi Parti, Millet İttifakı'na dahil olmasaydı ittifak oyları sayesinde 1 milletvekili çıkardığı illerden Afyon, Aksaray, Erzurum, Sakarya ve Trabzon'dan milletvekili çıkaramayacaktı.
Ankara 2. Bölge, Aydın, Balıkesir, Bursa 1, Bursa 2, Denizli, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Isparta, İzmir 1, İzmir 2, Kayseri, Kocaeli, Konya, Manisa, Muğla, Samsun ve Tekirdağ'da ise yine kendi oylarıyla 1 milletvekili çıkarabilecekti.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde uygulanan ittifak sisteminden en avantajlı çıkan parti İyi Parti’dir. Zira ittifak sistemi olmasaydı % 10 barajı altında kalarak hiç milletvekili çıkaramayacak olan parti, bu sistem sayesinde 43 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmadan yapılan % 10 barajsız hesaplamada ise 5 milletvekili eksik çıkaracaktı.
2. İttifak sisteminden en çok zararı çıkan parti, 25 vekil eksik çıkaran Adalet ve Kalkınma Partisi. İyi Parti’nin dahil olmadığı ittifaksız hesaplamada 320 vekil çıkaran AKP, seçim barajo olmayan hesaplamada 302 vekil çıkaracaktı. Yani iktidar partisi, kendi önerisi olan ittifak sistemini hiç getirmeseydi hatta üstüne bir de barajı kaldırsaydı bile TBMM’de çoğunluğu tek başına elde edebilecekti.
3. İttifak sistemi uygulanmasaydı 148 milletvekili çıkaracak olan Cumhuriyet Halk Partisi seçim barajının kaldırılması durumunda oransal olarak en büyük zararı gören parti olacaktı. İttifaklı sistemde 146 vekil, ittifaksız sistemde 148 çıkaran parti, barajsız - ittifaksız sistemde 136 milletvekiline düşecekti. Bulunduğu ittifakın en güçlü partisi olmanın avantajını yaşayan CHP ittifaksız - barajsız durumda hem İyi Parti oyları sayesinde çıkardığı vekilleri çıkaramayacak hem de kendi bazı vekilliklerini İyi Parti’ye kptıracaktı.
4. Hem İyi Parti’nin hem de Halkların Demokratik Partisi’nin vekil çılardığı / çıkarma ihtimalinin bulunduğu seçim bölgesi sayısı çok azdır. Bu nedenle birinin baraj altı kalması diğerinin vekil sayısını olağanüstü artırmaz. Ancak bu seçimde Ankara, İstanbul, İzmir dışında Aydın, Mersin, Erzurum, Gaziantep gibi illerde iki parti de rekabetin içinde olmuştur. Barajlı ittifaksız sistemde 74 vekil hak eden HDP’nin sandalye sayısı barajsız ittifaksız tabloda 71 olarak gözükmektedir.
5. İttifak sisteminin zararını en çok gören ikinci parti olan Milliyetçi Hareket Partisi barajlı ittifaksız sistemde şimdikinden 8 vekil daha fazla çıkaracak ve 57 sandalyeye sahip olacaktı.Barajın uygulanmayıp İyi Parti’nin denkleme dahil olması durumunda ise 4 vekil kaybederek 53 vekille Meclis’e girecekti. dahil olduğu ittifakın küçük ortağı olduğu için sistem tüm bölgelerde aleyhine çalışmıştır.
Adalet ve Kalkın Partisi: 302
Cumhuriyet Halk Partisi: 136
Halkların Demokratik Partisi: 71
Milliyetçi Hareket Partisi: 53
İyi Parti: 38
Bir önceki yazıda 24 Haziran 2018 milletvekili seçiminde uygulanan ittifak sistemi uygulanmasaydı ortaya nasıl bir Meclis tablosu çıkardı sorusunun cevabını aramıştım: http://secimsistemleri.blogspot.com/2018/06/24-haziran-2018-genel-secimleri-1.html
Buna göre oyları % 9,89'da kalan İyi Parti yüzde 10 barajının altında kalacaktı ve kazandığı 43 milletvekilliği diğer partilere dağılacaktı. Bu yazıda da yüzde 10 barajı olmasaydı veya başka bir deyişle İyi Parti'nin oyunu % 10 kabul ederek yine ittifak sisteminin olmadığı bir hesaplamada tablo nasıl olacaktı, ona bakacağım.
Öncelikle İyi Parti'nin milletvekili kazandığı seçim bölgelerine bakalım:
3 milletvekili kazandığı bölgeler: Antalya, İstanbul 1. Bölge, İstanbul 3. Bölge
2 milletvekili kazandığı bölgeler: Adana, Ankara 1. Bölge, Ankara 3. Bölge, İstanbul 2. Bölge, Mersin
1 milletvekili kazandığı bölgeler: Afyon, Aksaray, Ankara 2. Bölge, Aydın, Balıkesir, Bursa 1. Bölge, Bursa 2. Bölge, Denizli, Edirne, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Isparta, İzmir 1. Bölge, İzmir 2. Bölge, Kayseri, Kocaeli, Konya, Manisa, Muğla, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon.
İyi Parti, seçim barajı uygulanmasaydı ya da barajı tek başına geçebilecek oya sahip olsaydı, ittifak sistemi olmadan da 2 ve 3 milletvekili çıkardığı bölgelerin hepsinden yine aynı sayıda milletvekili çıkaracaktı.
Ancak İyi Parti, Millet İttifakı'na dahil olmasaydı ittifak oyları sayesinde 1 milletvekili çıkardığı illerden Afyon, Aksaray, Erzurum, Sakarya ve Trabzon'dan milletvekili çıkaramayacaktı.
Ankara 2. Bölge, Aydın, Balıkesir, Bursa 1, Bursa 2, Denizli, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Isparta, İzmir 1, İzmir 2, Kayseri, Kocaeli, Konya, Manisa, Muğla, Samsun ve Tekirdağ'da ise yine kendi oylarıyla 1 milletvekili çıkarabilecekti.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde uygulanan ittifak sisteminden en avantajlı çıkan parti İyi Parti’dir. Zira ittifak sistemi olmasaydı % 10 barajı altında kalarak hiç milletvekili çıkaramayacak olan parti, bu sistem sayesinde 43 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmadan yapılan % 10 barajsız hesaplamada ise 5 milletvekili eksik çıkaracaktı.
2. İttifak sisteminden en çok zararı çıkan parti, 25 vekil eksik çıkaran Adalet ve Kalkınma Partisi. İyi Parti’nin dahil olmadığı ittifaksız hesaplamada 320 vekil çıkaran AKP, seçim barajo olmayan hesaplamada 302 vekil çıkaracaktı. Yani iktidar partisi, kendi önerisi olan ittifak sistemini hiç getirmeseydi hatta üstüne bir de barajı kaldırsaydı bile TBMM’de çoğunluğu tek başına elde edebilecekti.
3. İttifak sistemi uygulanmasaydı 148 milletvekili çıkaracak olan Cumhuriyet Halk Partisi seçim barajının kaldırılması durumunda oransal olarak en büyük zararı gören parti olacaktı. İttifaklı sistemde 146 vekil, ittifaksız sistemde 148 çıkaran parti, barajsız - ittifaksız sistemde 136 milletvekiline düşecekti. Bulunduğu ittifakın en güçlü partisi olmanın avantajını yaşayan CHP ittifaksız - barajsız durumda hem İyi Parti oyları sayesinde çıkardığı vekilleri çıkaramayacak hem de kendi bazı vekilliklerini İyi Parti’ye kptıracaktı.
4. Hem İyi Parti’nin hem de Halkların Demokratik Partisi’nin vekil çılardığı / çıkarma ihtimalinin bulunduğu seçim bölgesi sayısı çok azdır. Bu nedenle birinin baraj altı kalması diğerinin vekil sayısını olağanüstü artırmaz. Ancak bu seçimde Ankara, İstanbul, İzmir dışında Aydın, Mersin, Erzurum, Gaziantep gibi illerde iki parti de rekabetin içinde olmuştur. Barajlı ittifaksız sistemde 74 vekil hak eden HDP’nin sandalye sayısı barajsız ittifaksız tabloda 71 olarak gözükmektedir.
5. İttifak sisteminin zararını en çok gören ikinci parti olan Milliyetçi Hareket Partisi barajlı ittifaksız sistemde şimdikinden 8 vekil daha fazla çıkaracak ve 57 sandalyeye sahip olacaktı.Barajın uygulanmayıp İyi Parti’nin denkleme dahil olması durumunda ise 4 vekil kaybederek 53 vekille Meclis’e girecekti. dahil olduğu ittifakın küçük ortağı olduğu için sistem tüm bölgelerde aleyhine çalışmıştır.
27 Haziran 2018 Çarşamba
24 Haziran 2018 Genel Seçimleri - 1 : İttifaklar Olmasaydı?
İTTİFAKSIZ SİSTEME GÖRE 24 HAZİRAN GENEL SEÇİM SONUCU:
Adalet ve Kalkınma Partisi: 320
Cumhuriyet Halk Partisi: 148
Halkların Demokratik Partisi: 75
Milliyetçi Hareket Partisi: 57
24 Haziran seçimleri Türk siyasi hayatında partilerin resmi olarak ittifak yapabildikleri ilk seçim oldu. Bilindiği üzere Türkiye'deki genel seçimlerde d'hont sistemi denen hesaplama yöntemi uygulanıyor. İttifaklardan önce, her partinin aldığı oy önce 1'e, sonra 2'ye, sonra 3'e... bölünerek partilerin kazanacağı milletvekillikleri hesaplanıyordu.
Örneğin 6 milletvekili çıkaran X şehrinde partilerin oy dağılımı şöyle olsun:
A Partisi: 60.000
B Partisi: 35.000
C PArtisi: 25.000
D Partisi: 15.000
Buna göre en yüksek sayısal değere sahip A PArtisi ilin ilk sandalyesini alır. İkinci sandalye hesabında;
B PArtisi: 35.000
A Partisi: 60.000/2= 30.000
C Partisi: 25.000
D Partisi: 15.000
B PArtisi ikinci sandalyeyi alır. Üçüncü sandalyede;
A Partisi: 30.000
C PArtisi: 25.000
B Partisi: 17.500
D Partisi: 15.000
Her adımda son milletvekilini kazanan partinin oyu, bir değer yükseltilerek bölünür ve örneğimize göre A Partisi 3 sandalye, B Partisi 2 sandalye, C Partisi de 1 sandalye kazanır.
Yeni sisteme göre partiler d'hont sistemine tek tek girmiyor. İttifak oyları bir bütün halinde sisteme giriyor ve hesaplama buna göre yapılıyor. Ardından o ittifakın kazandığı sandalye sayısı yine d'hont hesaplama yöntemine göre partiler arasında paylaştırılıyor. 24 Haziran seçimlerinde yaşadığımız Elazığ örneği aradaki farkı en net biçimde ortaya koyuyor.
AKP: 54,58
MHP: 13,54
CHP: 10,74
HDP: 10,05
İYİ: 7,67
SP: 1,76
İttifak sisteminden önceki hesaplamaya göre AKP oyu 4'e bölündüğünde dahi en yüksek değere sahip olduğundan 4 milletvekilliğini de alıyor, son milletvekilini de MHP alıyordu. Böylelikle bütün milletvekillikleri CUMHUR saflarında kalıyordu. Ancak ittifak sistemi uyarınca CUMHUR: 68,12 - MİLLET: 19,90 almış oldu. CUMHUR'un oy değeri 3'e bölündüğünde dahi yüksek olduğu için ilk 3 koltuğu CUMHUR aldı ancak 4. koltuk MİLLET'in oldu, 5. koltuğu da yine CUMHUR aldı. CUMHUR'un kendi içindeki dağılımda AKP'nin oyu MHP'nin 4 katından fazla olduğu için 4'ünü de AKP aldı, MİLLET'in tek koltuğunu da ittifakın en güçlü partisi CHP kazandı. Böylelikle CHP 10,74 oyuyla milletvekili kazanırken MHP 13,54 oyuyla vekil çıkaramamış oldu.
Bugün YSK'nın açıkladığı sonuçlar "İttifaklar olmasaydı?" sorusunun cevabı açısından bambaşka bir sonuç doğurdu. Buna göre sonuçlar açıklandığından beri yüzde 10'un üzerinde gezinen İyi Parti'nin oyunun 9,89 olduğunu açıkladı. Böylelikle ittifak sayesinde baraj sorunu bulunmayan İyi Parti'nin kazanmış olduğu 43 sandalyenin tamamının da ittifaklar olmasaydı el değiştireceğini söyleyebiliriz.
ADANA: Mevcut sonuçlara göre AKP 5, CHP 4, HDP 2, İYİ 2, MHP 2 milletvekili çıkardı, ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6, CHP 5 milletvekili çıkaracaktı.
ADIYAMAN: AKP 4, CHP 1. CHP'nin koltuğu HDP'ye geçiyor.
AFYON: AKP 3, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 çıkardı. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
AĞRI: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
AKSARAY: AKP 3, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
AMASYA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 1: CHP 5, AKP 4, İYİ 2, MHP 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 6, MHP 2 milletvekili çıkaracaktı.
ANKARA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
ANKARA 3: AKP 5, CHP 3, MHP 2, İYİ 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6, CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
ANTALYA: AKP 6, CHP 5, İYİ 3, MHP 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada MHP 2, CHP 4 vekillik alacaktı. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7, CHP 6, MHP 2 milletvekili çıkaracaktı.
ARDAHAN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ARTVİN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AYDIN: Bu ilde CHP birinci parti çıktığı halde ittifak uygulaması yüzünden AKP 4, CHP 3, İYİ 1 vekil çıkardı. İttifak olmasaydı ve İyi Parti barajı geçseydi CHP 3, AKP 3, İYİ 1, HDP 1 çıkaracaktı. İyi Parti'nin baraja takılmasıyla CHP 4, AKP 3, HDP 1 olacaktı.
BALIKESİR: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
BARTIN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BATMAN: HDP 4, AKP 1. Tablo değişmiyor.
BAYBURT: AKP 1. Tablo değişmiyor.
BİLECİK: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BİNGÖL: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BİTLİS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BOLU: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURDUR: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 1: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6 milletvekili çıkaracaktı.
BURSA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
ÇANAKKALE: AKP 2, CHP 2. Tablo değişmiyor.
ÇANKIRI: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ÇORUM: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
DENİZLİ: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında MHP 1 milletvekili çıkaracaktı.
DİYARBAKIR: HDP 9, AKP 3. Tablo değişmiyor.
DÜZCE: AKP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
EDİRNE: CHP 2, AKP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 3 milletvekili çıkaracaktı.
ELAZIĞ: Yazının başında da örneklemiştim. AKP 4 vekillik alırken MHP ikinci parti olmasına rağmen hiç alamıyor, üçüncü parti konumundaki CHP 1 vekillik alıyor. İttifak yasası olmasaydı tablo AKP 4, MHP 1 olacaktı.
ERZİNCAN: AKP 2. İttifak yasası olmasaydı AKP 1, CHP 1 olacaktı.
ERZURUM: Bu ilde de AKP 4, MHP 1 alırken HDP % 11,96 oyuyla vekil çıkaramadı ancak İYİ % 8,15 oyuyla vekil çıkardı. İttifak yasası olmasaydı HDP 1 milletvekili çıkaracaktı.
ESKİŞEHİR: AKP 3, CHP 2, İYİ 1, MHP 1. İttifak yasası olmasaydı MHP'nin sandalyesi CHP'ye geçecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında MHP yine vekil çıkaracak, CHP 3 milletvekili çıkaracaktı.
GAZİANTEP: AKP 8, CHP 2, MHP 2, HDP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında HDP 2 milletvekili çıkaracaktı.
GİRESUN: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
GÜMÜŞHANE: AKP 2. Tablo değişmiyor.
HAKKARİ: HDP 2, AKP 1. İttifak yasası olmasaydı üç milletvekilliği de HDP'nin olacaktı.
HATAY: AKP 5, CHP 4, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
IĞDIR: HDP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
ISPARTA: AKP 3, İYİ 1. İyi Parti'nin barajı geçtiği ittifaksız modelde AKP'nin bir sandalyesi CHP'ye geçiyor. Ancak İyi Parti barajı aşamadığı için AKP 3, CHP 1 şeklinde sonuçlanıyor.
İSTANBUL 1: AKP 15, CHP 10, HDP 4, İYİ 3, MHP 3. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 12, AKP 16 milletvekili çıkaracaktı.
İSTANBUL 2: AKP 13, CHP 8, HDP 3, MHP 2, İYİ 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 14, HDP 4 milletvekili çıkaracaktı.
İSTANBUL 3: AKP 15, CHP 9, HDP 5, MHP 3, İYİ 3. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 17, CHP 10 milletvekili çıkaracaktı.
İZMİR 1: CHP 7, AKP 4, HDP 1, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti'nin barajı geçtiği ittifaksız modelde MHP'nin çıkardığı bir sandalye HDP'ye geçiyor ve HDP bu bölgeden 2 milletvekili çıkarıyor. İyi Parti'nin baraja takılmasıyla birlikte ise tablo CHP 7, AKP 4, HDP 2, MHP 1 olarak şekilleniyor.
İZMİR 2: CHP 7, AKP 4, İYİ 1, HDP 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 5 milletvekili çıkaracaktı.
KAHRAMANMARAŞ: AKP 6, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KARABÜK: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı üç milletvekilliğini de AKP kazanacaktı.
KARAMAN: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı üç milletvekilliğini de AKP kazanacaktı.
KARS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KASTAMONU: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçecekti.
KAYSERİ: AKP 6, MHP 2, CHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
KIRIKKALE: AKP 1, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
KIRKLARELİ: CHP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
KIRŞEHİR: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KİLİS: AKP 2. Tablo değişmiyor.
KOCAELİ: AKP 7, CHP 3, MHP 1, İYİ 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 8 milletvekili çıkaracaktı.
KONYA: AKP 10, MHP 2, CHP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 11 milletvekili çıkaracaktı.
KÜTAHYA: AKP 3, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
MALATYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MANİSA: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6 milletvekili çıkaracaktı.
MARDİN: HDP 4, AKP 2. Tablo değişmiyor.
MERSİN: AKP 4, CHP 3, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 5, HDP 3 milletvekili çıkaracaktı.
MUĞLA: CHP 4, AKP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 3 milletvekili çıkaracaktı.
MUŞ: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
NEVŞEHİR: Bu ilde birinci parti olan AKP 2 milletvekili çıkarırken ikinci olan MHP hiç vekil çıkaramadı, üçüncü olan CHP ise ittifak oyları sayesinde 1 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmasaydı CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
NİĞDE: Bu ilde birinci parti olan AKP 2 milletvekili çıkarırken ikinci olan MHP hiç vekil çıkaramadı, üçüncü olan CHP ise ittifak oyları sayesinde 1 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmasaydı CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
ORDU: AKP 3, CHP 2, MHP 1. İttifak sistemi olmasaydı AKP 4 vekil, CHP 1 vekil çıkaracaktı.
OSMANİYE: AKP 2, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP'nin çıkardığı sandalye MHP'ye geçecekti.
RİZE: AKP 3. Tablo değişmiyor.
SAKARYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmasaydı İyi Parti barajı geçseydi bile vekil çıkaramayacak, AKP 5 vekil çıkaracaktı.
SAMSUN: AKP 5, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmayıp İyi Parti yine barajı geçseydi dağılım AKP 6, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 olacaktı. İyi Parti barajı geçemediği için AKP 6, CHP 2, MHP 1 olacaktı.
SİİRT: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
SİNOP: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
SİVAS: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ŞANLIURFA: AKP 8, HDP 4, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP vekil çıkaramayacak, AKP 9 vekil çıkaracaktı.
ŞIRNAK: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
TEKİRDAĞ: CHP 3, AKP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
TOKAT: AKP 3, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
TRABZON: AKP 4, CHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmasaydı İyi Parti barajı geçseydi bile vekil çıkaramayacak, onun yerine MHP vekil çıkaracaktı.
TUNCELİ: HDP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
UŞAK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
VAN: HDP 5, AKP 3. Tablo değişmiyor.
YALOVA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
YOZGAT: AKP 2, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP vekil çıkaramayacak, AKP 3 vekil çıkaracaktı.
ZONGULDAK: AKP 3, CHP 2. Tablo değişmiyor.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde ittifak sistemi olmasaydı İyi Parti % 10 barajına takılacağı için parlamentoya giremeyecek, bir başka deyişle hiç milletvekili çıkaramayacaktı.
2. Adalet ve Kalkınma Partisi ittifak sistemi olmasaydı tam 28 bölgede daha fazla milletvekili çıkaracaktı. Bununla beraber Milliyetçi Hareket Partisi'yle oluşturduğu Cumhur İttifakı sayesinde çıkardığı 3 milletvekilini çıkaramayacaktı. Toplamda 25 vekil fazla temsil edilecekti. Buradan hareketle ittifak sisteminden en çok zarar gören partinin Adalet ve Kalkınma Partisi olduğu açıktır.
3. Cumhuriyet Halk Partisi ittifak sistemi olmasaydı 14 bölgede daha fazla milletvekili çıkaracaktı. Bununla beraber İyi Parti ve Saadet Partisi'yle oluşturduğu Millet İttifakı sayesinde çıkardığı 12 milletvekilini çıkaramayacaktı. Toplamda 2 vekil fazla temsil edilecekti. Buna göre Cumhuriyet Halk Partisi ittifak sisteminden en az zarar gören partidir.
4. Halkların Demokratik Partisi seçimlere ittifak yapmadan girdiği için bütün bölgelerde ittifak sistemi aleyhine çalışmıştır. Parti ittifak sistemi olmasaydı çıkarabileceği 7 sandalyeyi bu sistem nedeniyle kaybetmiştir.
5. Milliyetçi Hareket Partisi dahil olduğu ittifakın küçük ortağı olduğu için sistem tüm bölgelerde aleyhine çalışmıştır. Kendi oyuyla vekil çıkaramayıp da ittifak sayesinde vekil çıkardığı seçim bölgesi 0'dır. Bununla beraber ittifak sistemi olmasaydı çıkarabileceği 8 sandalyeden olmuştur.
Adalet ve Kalkınma Partisi: 320
Cumhuriyet Halk Partisi: 148
Halkların Demokratik Partisi: 75
Milliyetçi Hareket Partisi: 57
24 Haziran seçimleri Türk siyasi hayatında partilerin resmi olarak ittifak yapabildikleri ilk seçim oldu. Bilindiği üzere Türkiye'deki genel seçimlerde d'hont sistemi denen hesaplama yöntemi uygulanıyor. İttifaklardan önce, her partinin aldığı oy önce 1'e, sonra 2'ye, sonra 3'e... bölünerek partilerin kazanacağı milletvekillikleri hesaplanıyordu.
Örneğin 6 milletvekili çıkaran X şehrinde partilerin oy dağılımı şöyle olsun:
A Partisi: 60.000
B Partisi: 35.000
C PArtisi: 25.000
D Partisi: 15.000
Buna göre en yüksek sayısal değere sahip A PArtisi ilin ilk sandalyesini alır. İkinci sandalye hesabında;
B PArtisi: 35.000
A Partisi: 60.000/2= 30.000
C Partisi: 25.000
D Partisi: 15.000
B PArtisi ikinci sandalyeyi alır. Üçüncü sandalyede;
A Partisi: 30.000
C PArtisi: 25.000
B Partisi: 17.500
D Partisi: 15.000
Her adımda son milletvekilini kazanan partinin oyu, bir değer yükseltilerek bölünür ve örneğimize göre A Partisi 3 sandalye, B Partisi 2 sandalye, C Partisi de 1 sandalye kazanır.
Yeni sisteme göre partiler d'hont sistemine tek tek girmiyor. İttifak oyları bir bütün halinde sisteme giriyor ve hesaplama buna göre yapılıyor. Ardından o ittifakın kazandığı sandalye sayısı yine d'hont hesaplama yöntemine göre partiler arasında paylaştırılıyor. 24 Haziran seçimlerinde yaşadığımız Elazığ örneği aradaki farkı en net biçimde ortaya koyuyor.
AKP: 54,58
MHP: 13,54
CHP: 10,74
HDP: 10,05
İYİ: 7,67
SP: 1,76
İttifak sisteminden önceki hesaplamaya göre AKP oyu 4'e bölündüğünde dahi en yüksek değere sahip olduğundan 4 milletvekilliğini de alıyor, son milletvekilini de MHP alıyordu. Böylelikle bütün milletvekillikleri CUMHUR saflarında kalıyordu. Ancak ittifak sistemi uyarınca CUMHUR: 68,12 - MİLLET: 19,90 almış oldu. CUMHUR'un oy değeri 3'e bölündüğünde dahi yüksek olduğu için ilk 3 koltuğu CUMHUR aldı ancak 4. koltuk MİLLET'in oldu, 5. koltuğu da yine CUMHUR aldı. CUMHUR'un kendi içindeki dağılımda AKP'nin oyu MHP'nin 4 katından fazla olduğu için 4'ünü de AKP aldı, MİLLET'in tek koltuğunu da ittifakın en güçlü partisi CHP kazandı. Böylelikle CHP 10,74 oyuyla milletvekili kazanırken MHP 13,54 oyuyla vekil çıkaramamış oldu.
Bugün YSK'nın açıkladığı sonuçlar "İttifaklar olmasaydı?" sorusunun cevabı açısından bambaşka bir sonuç doğurdu. Buna göre sonuçlar açıklandığından beri yüzde 10'un üzerinde gezinen İyi Parti'nin oyunun 9,89 olduğunu açıkladı. Böylelikle ittifak sayesinde baraj sorunu bulunmayan İyi Parti'nin kazanmış olduğu 43 sandalyenin tamamının da ittifaklar olmasaydı el değiştireceğini söyleyebiliriz.
ADANA: Mevcut sonuçlara göre AKP 5, CHP 4, HDP 2, İYİ 2, MHP 2 milletvekili çıkardı, ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6, CHP 5 milletvekili çıkaracaktı.
ADIYAMAN: AKP 4, CHP 1. CHP'nin koltuğu HDP'ye geçiyor.
AFYON: AKP 3, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 çıkardı. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
AĞRI: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
AKSARAY: AKP 3, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada İyi Parti'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
AMASYA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ANKARA 1: CHP 5, AKP 4, İYİ 2, MHP 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 6, MHP 2 milletvekili çıkaracaktı.
ANKARA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
ANKARA 3: AKP 5, CHP 3, MHP 2, İYİ 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6, CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
ANTALYA: AKP 6, CHP 5, İYİ 3, MHP 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi bile ittifaksız hesaplamada MHP 2, CHP 4 vekillik alacaktı. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7, CHP 6, MHP 2 milletvekili çıkaracaktı.
ARDAHAN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ARTVİN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
AYDIN: Bu ilde CHP birinci parti çıktığı halde ittifak uygulaması yüzünden AKP 4, CHP 3, İYİ 1 vekil çıkardı. İttifak olmasaydı ve İyi Parti barajı geçseydi CHP 3, AKP 3, İYİ 1, HDP 1 çıkaracaktı. İyi Parti'nin baraja takılmasıyla CHP 4, AKP 3, HDP 1 olacaktı.
BALIKESİR: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
BARTIN: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BATMAN: HDP 4, AKP 1. Tablo değişmiyor.
BAYBURT: AKP 1. Tablo değişmiyor.
BİLECİK: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BİNGÖL: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BİTLİS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
BOLU: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURDUR: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
BURSA 1: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6 milletvekili çıkaracaktı.
BURSA 2: AKP 6, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
ÇANAKKALE: AKP 2, CHP 2. Tablo değişmiyor.
ÇANKIRI: AKP 2. Tablo değişmiyor.
ÇORUM: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
DENİZLİ: AKP 4, CHP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında MHP 1 milletvekili çıkaracaktı.
DİYARBAKIR: HDP 9, AKP 3. Tablo değişmiyor.
DÜZCE: AKP 2, MHP 1. Tablo değişmiyor.
EDİRNE: CHP 2, AKP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 3 milletvekili çıkaracaktı.
ELAZIĞ: Yazının başında da örneklemiştim. AKP 4 vekillik alırken MHP ikinci parti olmasına rağmen hiç alamıyor, üçüncü parti konumundaki CHP 1 vekillik alıyor. İttifak yasası olmasaydı tablo AKP 4, MHP 1 olacaktı.
ERZİNCAN: AKP 2. İttifak yasası olmasaydı AKP 1, CHP 1 olacaktı.
ERZURUM: Bu ilde de AKP 4, MHP 1 alırken HDP % 11,96 oyuyla vekil çıkaramadı ancak İYİ % 8,15 oyuyla vekil çıkardı. İttifak yasası olmasaydı HDP 1 milletvekili çıkaracaktı.
ESKİŞEHİR: AKP 3, CHP 2, İYİ 1, MHP 1. İttifak yasası olmasaydı MHP'nin sandalyesi CHP'ye geçecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında MHP yine vekil çıkaracak, CHP 3 milletvekili çıkaracaktı.
GAZİANTEP: AKP 8, CHP 2, MHP 2, HDP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında HDP 2 milletvekili çıkaracaktı.
GİRESUN: AKP 3, CHP 1. Tablo değişmiyor.
GÜMÜŞHANE: AKP 2. Tablo değişmiyor.
HAKKARİ: HDP 2, AKP 1. İttifak yasası olmasaydı üç milletvekilliği de HDP'nin olacaktı.
HATAY: AKP 5, CHP 4, MHP 1, HDP 1. Tablo değişmiyor.
IĞDIR: HDP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
ISPARTA: AKP 3, İYİ 1. İyi Parti'nin barajı geçtiği ittifaksız modelde AKP'nin bir sandalyesi CHP'ye geçiyor. Ancak İyi Parti barajı aşamadığı için AKP 3, CHP 1 şeklinde sonuçlanıyor.
İSTANBUL 1: AKP 15, CHP 10, HDP 4, İYİ 3, MHP 3. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 12, AKP 16 milletvekili çıkaracaktı.
İSTANBUL 2: AKP 13, CHP 8, HDP 3, MHP 2, İYİ 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 14, HDP 4 milletvekili çıkaracaktı.
İSTANBUL 3: AKP 15, CHP 9, HDP 5, MHP 3, İYİ 3. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 17, CHP 10 milletvekili çıkaracaktı.
İZMİR 1: CHP 7, AKP 4, HDP 1, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti'nin barajı geçtiği ittifaksız modelde MHP'nin çıkardığı bir sandalye HDP'ye geçiyor ve HDP bu bölgeden 2 milletvekili çıkarıyor. İyi Parti'nin baraja takılmasıyla birlikte ise tablo CHP 7, AKP 4, HDP 2, MHP 1 olarak şekilleniyor.
İZMİR 2: CHP 7, AKP 4, İYİ 1, HDP 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 5 milletvekili çıkaracaktı.
KAHRAMANMARAŞ: AKP 6, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KARABÜK: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı üç milletvekilliğini de AKP kazanacaktı.
KARAMAN: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı üç milletvekilliğini de AKP kazanacaktı.
KARS: AKP 2, HDP 1. Tablo değişmiyor.
KASTAMONU: AKP 2, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi MHP'ye geçecekti.
KAYSERİ: AKP 6, MHP 2, CHP 1, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 7 milletvekili çıkaracaktı.
KIRIKKALE: AKP 1, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
KIRKLARELİ: CHP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
KIRŞEHİR: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
KİLİS: AKP 2. Tablo değişmiyor.
KOCAELİ: AKP 7, CHP 3, MHP 1, İYİ 1, HDP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 8 milletvekili çıkaracaktı.
KONYA: AKP 10, MHP 2, CHP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 11 milletvekili çıkaracaktı.
KÜTAHYA: AKP 3, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi uygulanmasaydı CHP'nin sandalyesi AKP'ye geçecekti.
MALATYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
MANİSA: AKP 5, CHP 3, İYİ 1, MHP 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 6 milletvekili çıkaracaktı.
MARDİN: HDP 4, AKP 2. Tablo değişmiyor.
MERSİN: AKP 4, CHP 3, HDP 2, İYİ 2, MHP 2. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 5, HDP 3 milletvekili çıkaracaktı.
MUĞLA: CHP 4, AKP 2, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında AKP 3 milletvekili çıkaracaktı.
MUŞ: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
NEVŞEHİR: Bu ilde birinci parti olan AKP 2 milletvekili çıkarırken ikinci olan MHP hiç vekil çıkaramadı, üçüncü olan CHP ise ittifak oyları sayesinde 1 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmasaydı CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
NİĞDE: Bu ilde birinci parti olan AKP 2 milletvekili çıkarırken ikinci olan MHP hiç vekil çıkaramadı, üçüncü olan CHP ise ittifak oyları sayesinde 1 vekil çıkardı. İttifak sistemi olmasaydı CHP yerine MHP vekil çıkaracaktı.
ORDU: AKP 3, CHP 2, MHP 1. İttifak sistemi olmasaydı AKP 4 vekil, CHP 1 vekil çıkaracaktı.
OSMANİYE: AKP 2, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP'nin çıkardığı sandalye MHP'ye geçecekti.
RİZE: AKP 3. Tablo değişmiyor.
SAKARYA: AKP 4, CHP 1, MHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmasaydı İyi Parti barajı geçseydi bile vekil çıkaramayacak, AKP 5 vekil çıkaracaktı.
SAMSUN: AKP 5, CHP 2, MHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmayıp İyi Parti yine barajı geçseydi dağılım AKP 6, CHP 1, MHP 1, İYİ 1 olacaktı. İyi Parti barajı geçemediği için AKP 6, CHP 2, MHP 1 olacaktı.
SİİRT: HDP 2, AKP 1. Tablo değişmiyor.
SİNOP: AKP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
SİVAS: AKP 3, MHP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
ŞANLIURFA: AKP 8, HDP 4, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP vekil çıkaramayacak, AKP 9 vekil çıkaracaktı.
ŞIRNAK: HDP 3, AKP 1. Tablo değişmiyor.
TEKİRDAĞ: CHP 3, AKP 3, İYİ 1. İyi Parti barajı geçseydi ittifaksız yapılan hesaplamada da tablo değişmeyecekti. Ancak İyi Parti'nin baraja takıldığı dikkate alındığında CHP 4 milletvekili çıkaracaktı.
TOKAT: AKP 3, CHP 1, MHP 1. Tablo değişmiyor.
TRABZON: AKP 4, CHP 1, İYİ 1. İttifak sistemi olmasaydı İyi Parti barajı geçseydi bile vekil çıkaramayacak, onun yerine MHP vekil çıkaracaktı.
TUNCELİ: HDP 1, CHP 1. Tablo değişmiyor.
UŞAK: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
VAN: HDP 5, AKP 3. Tablo değişmiyor.
YALOVA: AKP 2, CHP 1. Tablo değişmiyor.
YOZGAT: AKP 2, MHP 1, CHP 1. İttifak sistemi olmasaydı CHP vekil çıkaramayacak, AKP 3 vekil çıkaracaktı.
ZONGULDAK: AKP 3, CHP 2. Tablo değişmiyor.
SONUÇ
1. 24 Haziran 2018 Milletvekili Genel Seçiminde ittifak sistemi olmasaydı İyi Parti % 10 barajına takılacağı için parlamentoya giremeyecek, bir başka deyişle hiç milletvekili çıkaramayacaktı.
2. Adalet ve Kalkınma Partisi ittifak sistemi olmasaydı tam 28 bölgede daha fazla milletvekili çıkaracaktı. Bununla beraber Milliyetçi Hareket Partisi'yle oluşturduğu Cumhur İttifakı sayesinde çıkardığı 3 milletvekilini çıkaramayacaktı. Toplamda 25 vekil fazla temsil edilecekti. Buradan hareketle ittifak sisteminden en çok zarar gören partinin Adalet ve Kalkınma Partisi olduğu açıktır.
3. Cumhuriyet Halk Partisi ittifak sistemi olmasaydı 14 bölgede daha fazla milletvekili çıkaracaktı. Bununla beraber İyi Parti ve Saadet Partisi'yle oluşturduğu Millet İttifakı sayesinde çıkardığı 12 milletvekilini çıkaramayacaktı. Toplamda 2 vekil fazla temsil edilecekti. Buna göre Cumhuriyet Halk Partisi ittifak sisteminden en az zarar gören partidir.
4. Halkların Demokratik Partisi seçimlere ittifak yapmadan girdiği için bütün bölgelerde ittifak sistemi aleyhine çalışmıştır. Parti ittifak sistemi olmasaydı çıkarabileceği 7 sandalyeyi bu sistem nedeniyle kaybetmiştir.
5. Milliyetçi Hareket Partisi dahil olduğu ittifakın küçük ortağı olduğu için sistem tüm bölgelerde aleyhine çalışmıştır. Kendi oyuyla vekil çıkaramayıp da ittifak sayesinde vekil çıkardığı seçim bölgesi 0'dır. Bununla beraber ittifak sistemi olmasaydı çıkarabileceği 8 sandalyeden olmuştur.
23 Haziran 2015 Salı
7 Haziran 2015 Genel Seçimleri - 2 : Bağımsız Adaylar ve Yurt Dışı Oyları Sorunu
Geçtiğimiz genel seçimlerde 85 seçim bölgesinde toplam 165 aday milletvekili seçilebilmek için yarıştı. Neyse ki 165 adayın hiçbiri seçilebilmek için gerekli oy oranının yanına yaklaşamadı da kendimizi içinden çıkılmaz bir seçim sistemi sorununun ortasında bulmadık. Zira bağımsız adayların seçilmesi konusunda skandal sayılabilecek - sonu seçimin iptaline kadar gidebilecek - bir düzenlemeyle seçime gitti Türkiye. Sorunun kilit noktası ise yurtdışından gelen oylar...
2012'ye kadar, yurt dışında ikamet eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 94. maddesi gereğinceseçim tarihinden 75 gün öncesinden gümrük kapılarında kurulan sandıklarda oylarını kullanabilmekteydi. Türkçesi, yalnızca o 75 gün içerisinde yurda giren veya çıkan gurbetçiler oy kullanabiliyordu. 2012'de yapılan değişikliklerle yurt dışı temsilciliklerde de sandık kurulması, yurt dışında yaşayan seçmenlerin yurda girmesine gerek kalmadan oy kullanabilmeleri yasalaştı. Ancak söz konusu düzenleme gereğince yurt dışındaki seçmenler yalnızca siyasi partilere oy verebilecek, bağımsız adayların aldığı oylara herhangi bir katkı yapamayacaktı (burası önemli, tekrar döneceğiz). Bu yasal düzenlemenin ilk uygulaması ise 10 Ağustos 2014'te yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde gerçekleşti. Seçim cumhurbaşkanlığı seçimi, yani en çok oyu alan adayın belirlenmesi dışında yapılacak başkaca bir işlem olmadığı için üzerinde duracağım sıkıntı bu seçimde yaşanmadı.
7 Haziran 2015 seçimleri ise yurt dışı sandıklarının hesaba katıldığı ilk genel seçim olma özelliği taşıyordu. Bu da şu demek; yurt dışında verilen yurt dışında verilen oylar parlamentodaki koltukların dağılımında etki edecek. Sorun da tam da burada ortaya çıkıyor. Yurt dışında verilen oylar seçim çevrelerine dağıtılırken nasıl bir hesaplama yapılacak? Yüksek Seçim Kurulu 29.03.2015'te aldığı 474 sayılı kararın 9. maddesiyle şöyle bir çözüm getirdi:
- Örneğin Türkiye'de toplam 40.000.000 geçerli oy kullanıldı, yurt dışında ise 1.000.000. Yani toplam 41 milyon oyumuz var.
- İkinci aşamada yurt dışı oylarının katsayısı bulunuyor. 1.000.000/40.000.000 = 0.025
- Her seçim çevresi için yurt dışından ilave edilecek oy sayısı belirleniyor. Diyelim ki X seçim çevresinde 1.500.000 oy kullanılmış. 1.500.000 x 0.025 = 37.500... X seçim çevresine yurt dışından 37.500 oy ilave edilecek.
- X seçim çevresine eklenecek 37.500 oyun hangi partilere nasıl yansıtılacağı o partinin yurt dışından aldığı toplam oy oranına göre dağıtılır. Diyelim ki AKP yurtışında toplam % 40 oranında oy aldı. Bu durumda 37.500 x 0.40 = 15.000.. AKP'nin X seçim çevresinde aldığı oylara eklenir.
Böylelikle yurt dışında oy kullanan seçmenin oyu, tek bir bölgede değil, Türkiye'nin bütün seçim çevrelerinde partilerin gücü oranında sonuçlara etki etmiş oldu. Burada belirtmek gerekiyor ki; yurt dışında kullanılan oyların hangi bölgelere nasıl yansıtılacağı gibi çetrefilli bir konuda YSK'nın getirmiş olduğu çözüm, verili koşullar dahilinde adil ve makul görünüyor. Buraya kadar bir sorun yok. Sorun 9. maddenin son cümlesinde başlıyor: Partilerin yurt geneli barajını (%10) aşmaları durumunda milletvekili hesabı bu oylar (yurt dışı oyların eklenmiş hali) esas alınır.
474 sayılı kararın 10. maddesi "Bir seçim çevresinde siyasi partilerin kazanacağı milletvekili sayısının hesabı ile bağımsız adayların milletvekili seçilmesi" başlığını taşıyor. Bu maddeye göre partilerin ve bağımsız adayların seçim çevrelerinde aldıkları oylar arasında hiçbir fark gözetilmiyor; partiler hesaplamaya yurt dışındaki oylarının eklenmiş haliyle girerken bağımsız adaylar yalnızca o bölgeden aldıkları oylarla giriyor. Yani bir bağımsız adayın seçilebilmesi için siyasi partilerin yalnızca o seçim çevresindeki oylarını geçmesi yetmiyor, yurt dışından ilave edilecek oylarını da geçmesi gerekiyor; ama kendisine yurt dışından 0 oy geliyor! Bu durum da temsilde adalet ve eşitlik ilkeleri açısından çok ciddi bir sorun içeriyor.
Örneğin şöyle bir durumla karşılaşsaydık;
Y seçim çevresinden 3 milletvekili çıkıyor olsun. Ve oylar da şu şekilde olsun:
Bağımsız Aday: 32.000
A Partisi : 31.500
B Partisi: 31.200
C Partisi: 30.700
Normalde A Partisi'nden 1 milletvekili, B Partisi'nden 1 milletvekili ve bir de bağımsız milletvekili seçilmiş olması gerekir. Ama yurt dışı oylarını henüz eklememiştik; diyelim ki yurt dışı oylarından da A Partisi'ne 800, B Partisi'ne 1.000, C Partisi'ne de 1.400 gelmiş olsun. Oy hesabını mevcut düzenlemeyle şu şekilde yapmamız gerekiyor:
A Partisi: 32.300
B Partisi: 32.200
C Partisi: 32.100
Bağımsız Aday: 32.000
Bu durumda A, B ve C partileri birer milletvekili çıkardı; bağımsız aday ise o seçim çevresinde en fazla oyu almış olmasına rağmen milletvekili seçilememiş oldu.
Peki çözüm nasıl olmalıydı? Kanımca en kestirme ve en doğru çözüm yurtdışından gelen oyları seçim çevrelerine paylaştırmak yerine; kendi başına, müstakil bir seçim çevresi haline getirmek. Nasıl ki partiler Adana'da, Bursa'da, Bayburt'ta, Muş'ta aday listesi ilan ediyor; yurtdışı seçim çevresi için de ayrıca bir liste oluşturur ve yurt dışından gelecek oylar yalnızca bu seçim çevresinden çıkacak milletvekilleri sayısı üzerinde etki eder. 7 Haziran'da yaklaşık 918 bin geçerli oy kullandı; bu da yaklaşık 933 bin geçerli oyun kullanıldığı ve 12 milletvekili çıkaran Gaziantep'e üç aşağı beş yukarı yakın bir oy demektir. Yurt dışı seçim çevresinde de 12 milletvekilliği buradan gelecek oylara göre dağıtılabilir. Böylelikle yurt dışı seçim çevresinden aday olmak isteyen bağımsız adaylar da siyasi partilerle eşit şartlarda seçim yarışına girebilecektir.
2012'ye kadar, yurt dışında ikamet eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 94. maddesi gereğinceseçim tarihinden 75 gün öncesinden gümrük kapılarında kurulan sandıklarda oylarını kullanabilmekteydi. Türkçesi, yalnızca o 75 gün içerisinde yurda giren veya çıkan gurbetçiler oy kullanabiliyordu. 2012'de yapılan değişikliklerle yurt dışı temsilciliklerde de sandık kurulması, yurt dışında yaşayan seçmenlerin yurda girmesine gerek kalmadan oy kullanabilmeleri yasalaştı. Ancak söz konusu düzenleme gereğince yurt dışındaki seçmenler yalnızca siyasi partilere oy verebilecek, bağımsız adayların aldığı oylara herhangi bir katkı yapamayacaktı (burası önemli, tekrar döneceğiz). Bu yasal düzenlemenin ilk uygulaması ise 10 Ağustos 2014'te yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde gerçekleşti. Seçim cumhurbaşkanlığı seçimi, yani en çok oyu alan adayın belirlenmesi dışında yapılacak başkaca bir işlem olmadığı için üzerinde duracağım sıkıntı bu seçimde yaşanmadı.
7 Haziran 2015 seçimleri ise yurt dışı sandıklarının hesaba katıldığı ilk genel seçim olma özelliği taşıyordu. Bu da şu demek; yurt dışında verilen yurt dışında verilen oylar parlamentodaki koltukların dağılımında etki edecek. Sorun da tam da burada ortaya çıkıyor. Yurt dışında verilen oylar seçim çevrelerine dağıtılırken nasıl bir hesaplama yapılacak? Yüksek Seçim Kurulu 29.03.2015'te aldığı 474 sayılı kararın 9. maddesiyle şöyle bir çözüm getirdi:
- Örneğin Türkiye'de toplam 40.000.000 geçerli oy kullanıldı, yurt dışında ise 1.000.000. Yani toplam 41 milyon oyumuz var.
- İkinci aşamada yurt dışı oylarının katsayısı bulunuyor. 1.000.000/40.000.000 = 0.025
- Her seçim çevresi için yurt dışından ilave edilecek oy sayısı belirleniyor. Diyelim ki X seçim çevresinde 1.500.000 oy kullanılmış. 1.500.000 x 0.025 = 37.500... X seçim çevresine yurt dışından 37.500 oy ilave edilecek.
- X seçim çevresine eklenecek 37.500 oyun hangi partilere nasıl yansıtılacağı o partinin yurt dışından aldığı toplam oy oranına göre dağıtılır. Diyelim ki AKP yurtışında toplam % 40 oranında oy aldı. Bu durumda 37.500 x 0.40 = 15.000.. AKP'nin X seçim çevresinde aldığı oylara eklenir.
Böylelikle yurt dışında oy kullanan seçmenin oyu, tek bir bölgede değil, Türkiye'nin bütün seçim çevrelerinde partilerin gücü oranında sonuçlara etki etmiş oldu. Burada belirtmek gerekiyor ki; yurt dışında kullanılan oyların hangi bölgelere nasıl yansıtılacağı gibi çetrefilli bir konuda YSK'nın getirmiş olduğu çözüm, verili koşullar dahilinde adil ve makul görünüyor. Buraya kadar bir sorun yok. Sorun 9. maddenin son cümlesinde başlıyor: Partilerin yurt geneli barajını (%10) aşmaları durumunda milletvekili hesabı bu oylar (yurt dışı oyların eklenmiş hali) esas alınır.
474 sayılı kararın 10. maddesi "Bir seçim çevresinde siyasi partilerin kazanacağı milletvekili sayısının hesabı ile bağımsız adayların milletvekili seçilmesi" başlığını taşıyor. Bu maddeye göre partilerin ve bağımsız adayların seçim çevrelerinde aldıkları oylar arasında hiçbir fark gözetilmiyor; partiler hesaplamaya yurt dışındaki oylarının eklenmiş haliyle girerken bağımsız adaylar yalnızca o bölgeden aldıkları oylarla giriyor. Yani bir bağımsız adayın seçilebilmesi için siyasi partilerin yalnızca o seçim çevresindeki oylarını geçmesi yetmiyor, yurt dışından ilave edilecek oylarını da geçmesi gerekiyor; ama kendisine yurt dışından 0 oy geliyor! Bu durum da temsilde adalet ve eşitlik ilkeleri açısından çok ciddi bir sorun içeriyor.
Örneğin şöyle bir durumla karşılaşsaydık;
Y seçim çevresinden 3 milletvekili çıkıyor olsun. Ve oylar da şu şekilde olsun:
Bağımsız Aday: 32.000
A Partisi : 31.500
B Partisi: 31.200
C Partisi: 30.700
Normalde A Partisi'nden 1 milletvekili, B Partisi'nden 1 milletvekili ve bir de bağımsız milletvekili seçilmiş olması gerekir. Ama yurt dışı oylarını henüz eklememiştik; diyelim ki yurt dışı oylarından da A Partisi'ne 800, B Partisi'ne 1.000, C Partisi'ne de 1.400 gelmiş olsun. Oy hesabını mevcut düzenlemeyle şu şekilde yapmamız gerekiyor:
A Partisi: 32.300
B Partisi: 32.200
C Partisi: 32.100
Bağımsız Aday: 32.000
Bu durumda A, B ve C partileri birer milletvekili çıkardı; bağımsız aday ise o seçim çevresinde en fazla oyu almış olmasına rağmen milletvekili seçilememiş oldu.
Peki çözüm nasıl olmalıydı? Kanımca en kestirme ve en doğru çözüm yurtdışından gelen oyları seçim çevrelerine paylaştırmak yerine; kendi başına, müstakil bir seçim çevresi haline getirmek. Nasıl ki partiler Adana'da, Bursa'da, Bayburt'ta, Muş'ta aday listesi ilan ediyor; yurtdışı seçim çevresi için de ayrıca bir liste oluşturur ve yurt dışından gelecek oylar yalnızca bu seçim çevresinden çıkacak milletvekilleri sayısı üzerinde etki eder. 7 Haziran'da yaklaşık 918 bin geçerli oy kullandı; bu da yaklaşık 933 bin geçerli oyun kullanıldığı ve 12 milletvekili çıkaran Gaziantep'e üç aşağı beş yukarı yakın bir oy demektir. Yurt dışı seçim çevresinde de 12 milletvekilliği buradan gelecek oylara göre dağıtılabilir. Böylelikle yurt dışı seçim çevresinden aday olmak isteyen bağımsız adaylar da siyasi partilerle eşit şartlarda seçim yarışına girebilecektir.
22 Haziran 2015 Pazartesi
7 Haziran 2015 Genel Seçimleri - 1 : MHP - SP - BBP İttifakı Olsaydı?
7 Haziran'a giden süreçte Saadet Partisi ve Büyük Birlik Partisi birlikteliğinin Milliyetçi Hareket Partisi'yle ittifak yapacağı ve seçimlere MHP listelerinden katılacakları konuşuluyordu. Ancak sonrasında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin bu ittifakı istemediği yolunda haberler geldi ve bu iki seçimlere Saadet Partisi listelerinden katıldı.
Peki iki parti yerine bu üç parti birlikte girseydi sonuç ne olurdu? Bunun için kesin yorumlarda bulunmak güç. Teorik olarak böylesi bir birlikteliğin yaratacağı sinerjinin toplam oylarının üzerine çıkacağı da, MHP'ye ya da SP'ye oy vermiş kimi seçmenlerin de üçlü ittifakla girilmesi halinde bu ittifaka oy vermeyecekleri öne sürülebilir. Ancak, seçmen disiplini güçlü olan ve böylesi kutuplaşılarak gidilmiş bir seçimde dahi barajı geçemeyeceği belli olan SP - BBP bloğuna oy vermiş seçmenin ittifak durumunda da oy tercihini değiştirmeyeceği söylenebilir. Yani özetle, 'artısı olurdu, eksisi olmazdı'.
Yüksek Seçim Kurulu'nun ilan ettiği sonuçlara göre parlamentoda milletvekili dağılımı şu şekilde oldu :
AKP - 258
CHP - 132
MHP - 80
HDP - 80
İllerdeki oy ve sandalye dağılımına tek tek baktığımızda ise; MHP + SP oylarının MHP'nin şu anda çıkardığı milletvekili sayısından 15 sandalye daha fazla kazanacağını görüyoruz. Buna göre SP; Adana, Amasya, Ankara 2. Bölge, Bursa, Çankırı, Çorum, Hatay, Konya, Malatya ve Sakarya'da AKP'nin çıkardığı birer milletvekilliğini azaltıyor ve MHP'ye götürüyor. Ankara 1. Bölge, İstanbul 1. Bölge, İstanbul 2. Bölge ve Ordu'da ise CHP'nin milletvekili sayısı 1 azalıyor, MHP'ninki 1 artıyor. SP oylarının MHP'ye HDP'den getirdiği tek koltuk ise Kocaeli'den. Ayrıca tamamı AKP'den azalmak üzere Düzce, Erzurum, Iğdır, Karaman ve Şanlıurfa'da çıkarılacak birer milletvekilliği kılpayı kaçırılıyor.
Bu durumda MHP, SP ve BBP ile ittifak yapsaydı ve bu oylar blok olarak MHP'ye gelseydi 8 Haziran sabahı şöyle bir tabloyla karşılaşacaktık:
AKP - 248
CHP - 128
MHP - 95
HDP - 79
Peki iki parti yerine bu üç parti birlikte girseydi sonuç ne olurdu? Bunun için kesin yorumlarda bulunmak güç. Teorik olarak böylesi bir birlikteliğin yaratacağı sinerjinin toplam oylarının üzerine çıkacağı da, MHP'ye ya da SP'ye oy vermiş kimi seçmenlerin de üçlü ittifakla girilmesi halinde bu ittifaka oy vermeyecekleri öne sürülebilir. Ancak, seçmen disiplini güçlü olan ve böylesi kutuplaşılarak gidilmiş bir seçimde dahi barajı geçemeyeceği belli olan SP - BBP bloğuna oy vermiş seçmenin ittifak durumunda da oy tercihini değiştirmeyeceği söylenebilir. Yani özetle, 'artısı olurdu, eksisi olmazdı'.
Yüksek Seçim Kurulu'nun ilan ettiği sonuçlara göre parlamentoda milletvekili dağılımı şu şekilde oldu :
AKP - 258
CHP - 132
MHP - 80
HDP - 80
İllerdeki oy ve sandalye dağılımına tek tek baktığımızda ise; MHP + SP oylarının MHP'nin şu anda çıkardığı milletvekili sayısından 15 sandalye daha fazla kazanacağını görüyoruz. Buna göre SP; Adana, Amasya, Ankara 2. Bölge, Bursa, Çankırı, Çorum, Hatay, Konya, Malatya ve Sakarya'da AKP'nin çıkardığı birer milletvekilliğini azaltıyor ve MHP'ye götürüyor. Ankara 1. Bölge, İstanbul 1. Bölge, İstanbul 2. Bölge ve Ordu'da ise CHP'nin milletvekili sayısı 1 azalıyor, MHP'ninki 1 artıyor. SP oylarının MHP'ye HDP'den getirdiği tek koltuk ise Kocaeli'den. Ayrıca tamamı AKP'den azalmak üzere Düzce, Erzurum, Iğdır, Karaman ve Şanlıurfa'da çıkarılacak birer milletvekilliği kılpayı kaçırılıyor.
Bu durumda MHP, SP ve BBP ile ittifak yapsaydı ve bu oylar blok olarak MHP'ye gelseydi 8 Haziran sabahı şöyle bir tabloyla karşılaşacaktık:
AKP - 248
CHP - 128
MHP - 95
HDP - 79
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)